میان زیبا و خواستنی فاصله هست؛ نمک‌نامه دربارۀ دومی است. این فاصله همچون تفاوت لیلی است با هر زیبارویِ دیگری که پسندِ مجنون نشد. دربارۀ امتیازات صوری آثار هنری کم گفته و نوشته شده، اما از آن هم کمتر به رموزی پرداخته شده که این آثار را فراتر از امری زیبا، مقبول خاص یا عام می‌کرد. ای‌بسا آثاری که محاسن بی‌شمار داشت ولی آن‌طور که باید و شاید، جایی در دل‌ها باز نکرد و چه‌بسا دست‌پرورده‌هایی که با وجود کاستی‌هایی به مذاق خوش آمد، نقص‌هایش بخشیده و به مرور و با دستیاریِ دیگران به کمال رسید. این درست که ذائقۀ مردمان در هر دوره و زمانه قوت و کیفیت یکسانی نداشته، و نتیجتاً خوراک‌های مادی و معنایی متفاوتی را تقاضا می‌کرده؛ اما نمی‌توان منکر شد که چاشنی‌هایی به کمک این ذائقه می‌آمده و آن را حساس و تقویت می‌کرده. در این معنی در هر دوره و هر زمینه‌ای میان آنان که دست‌درکار ساختن و خلق بودند و بهره‌مندان از این آثار، گفت‌وگو یا بده‌بستانی روی می‌داده و این دو، آب به آسیاب هم می‌ریختند.

کتاب حاضر بیشتر متوجه آن صفات، ابتکارات و مهارت‌های نه‌چندان پیچیده‌ای است که شعر، نثر، خوراک، باغ، و سایر امور طبیعی یا صناعی را به قدر